Een timmerman wordt op het werk aangereden. Ruim een jaar later valt hij uit met ernstige nekklachten. Volgens de deskundige speelt slijtage van de wervelkolom daarbij de grootste rol en is de bijdrage van het ongeval maar klein. Is de werkgever dan toch aansprakelijk?
Ja, oordeelde het Gerechtshof Amsterdam op 27 oktober 2026. Een ongeval hoeft niet de enige of de belangrijkste oorzaak te zijn. Het is genoeg dat de klachten er zonder het ongeval niet zo waren geweest. De uitspraak is dezelfde dag gepubliceerd en kunt u hier teruglezen.
Wat is er gebeurd?
Op 3 februari 2012 werd een timmerman op de werkplaats van zijn werkgever, een bouwbedrijf, aangereden. In het ongevalsrapport werd een kneuzing of verstuiking aan zijn hoofd en romp of rug genoteerd. Hij was een week ziek en ging daarna weer aan het werk.
Dat bleef hij ruim vijftien maanden doen, volgens de verzekeraar van de werkgever zelfs met flink wat overuren. In mei 2013 viel hij uit met nekklachten. Uiteindelijk werd cervicale myelopathie vastgesteld. Bij die aandoening raakt het ruggenmerg in de nek beschadigd, meestal doordat het bekneld komt te zitten. Dat kan ernstige lichamelijke klachten geven.
De werkgever erkende dat hij aansprakelijk was voor de gevolgen van het ongeval. De discussie ging dus over iets anders. Kwamen de nekklachten wel door het ongeval? De man had al nekklachten vóór het ongeval en een uitgebreide medische voorgeschiedenis. Volgens de verzekeraar was de aandoening volledig te verklaren door slijtage. Bovendien had hij zijn behandelaars de eerste zestien maanden niets over het ongeval verteld.
De kantonrechter ging daarin mee. Niet vast was komen te staan dat de klachten geheel of gedeeltelijk door het ongeval kwamen. De man ging in hoger beroep.
Wat zei de deskundige?
Het hof wilde het precies weten en schakelde een medisch deskundige in. Na een eerste rapport kreeg die nog een reeks aanvullende vragen voorgelegd, juist over het verband tussen het ongeval en de klachten.
De deskundige legde uit dat cervicale myelopathie bijna altijd meerdere oorzaken heeft. Meestal gaat het om langzame slijtage van de wervelkolom, samen met een optelsom van talloze kleine traumata in de loop van een leven. Maar een trauma kan ook een bestaande afwijking juist klachten laten geven of de slijtage versnellen. Hoe langer het duurt voordat er na een trauma klachten ontstaan, hoe kleiner de invloed van dat trauma in het algemeen is.
In getallen was het volgens de deskundige niet uit te drukken. Wel werkte hij met een schaal die loopt van verwaarloosbaar via klein en groot tot cruciaal. Zijn conclusie luidde als volgt. 'In dit geval zie ik de bijdrage van degeneratieve veranderingen aan het ontstaan en beloop van de cervicale myelopathie als zeer groot, de bijdrage van het ongeval van 3 februari 2012 als klein.'
Die inschatting 'klein' was niet uit de lucht gegrepen. De deskundige had de week ziekte direct na het ongeval en het ongevalsrapport al meegewogen. Zonder die gegevens had hij de bijdrage van het ongeval eerder als verwaarloosbaar of zeer klein beoordeeld.
Twee lezingen van hetzelfde rapport
De partijen lazen het rapport heel verschillend. Volgens de timmerman bewees het dat zijn klachten niet alleen door slijtage kwamen. Het ongeval had er ook aan bijgedragen, wat hij vertaalde naar 25 tot 37,5 procent.
De verzekeraar zag juist het tegenovergestelde. Een acute verslechtering na het ongeval was er niet. De man had nog vijftien maanden gewoon gewerkt en de slijtage verklaarde alles. Die percentages van de timmerman waren volgens de verzekeraar pure speculatie.
Het oordeel van het hof
Het hof stelt voorop waar het om draait. Voor aansprakelijkheid moet de schade er zonder het ongeval niet zijn geweest. Juristen spreken van een conditio sine qua non, een voorwaarde zonder welke het niet was gebeurd. Het ongeval hoeft de schade niet in zijn eentje te hebben veroorzaakt. Het is genoeg als het dat samen met andere oorzaken heeft gedaan. De vraag was dus of de nekaandoening ook zo was ontstaan en verlopen als het ongeval er nooit was geweest.
Het antwoord van het hof is nee. Uit beide rapporten van de deskundige blijkt dat het ongeval een van de twee oorzaken is van het ontstaan en het verdere beloop van de aandoening. De bijdrage is klein, maar ze is er wel. Daarbij betrok het hof ook de manier waarop het ongeval was gebeurd.
Daarmee staat het causaal verband vast. Dat de slijtage een veel grotere rol speelde, verandert daar niets aan. Een kleine oorzaak blijft een oorzaak.
Opvallend is ook wat het hof niet hoefde te doen. De timmerman had subsidiair gevraagd om proportionele aansprakelijkheid. Daarbij betaalt de aansprakelijke partij een deel van de schade, naar de kans dat het ongeval de oorzaak is geweest. Zo'n oplossing is bedoeld voor gevallen waarin onzeker is of het ongeval de schade heeft veroorzaakt. Die onzekerheid was er hier niet. Vast stond dat het ongeval een van de oorzaken was.
En de schade?
Het hof verklaarde voor recht dat de werkgever aansprakelijk is voor de schade die de timmerman door het ongeval heeft geleden en nog zal lijden. De werkgever en zijn verzekeraar moeten die schade vergoeden. Hoeveel dat is, staat nog niet vast. Over de omvang van de schade hadden partijen nog nauwelijks gediscussieerd.
Dat gesprek moet nu alsnog worden gevoerd. Lukt dat niet in onderling overleg, dan volgt een aparte schadestaatprocedure. Het hof gaf partijen wel een duidelijke hint mee. Ze doen er goed aan het samen eens te worden, eventueel met hulp van een mediator.
Bij dat gesprek speelt de 'kleine' bijdrage van het ongeval nog wel een rol. Het hof wees er uitdrukkelijk op dat partijen daarbij rekening moeten houden met de mate waarin de verschillende oorzaken aan de schade hebben bijgedragen. Ook de vraag welke schade redelijkerwijs aan het ongeval kan worden toegerekend (art. 6:98 BW) komt dan aan bod. Dat de werkgever aansprakelijk is, betekent dus nog niet automatisch dat elke euro van de schade voor zijn rekening komt.
De proceskosten zijn wel al beslist. De werkgever en de verzekeraar moeten die in beide instanties betalen, voor het hoger beroep ruim € 23.000 inclusief de kosten van de deskundige.
Conclusie
Deze uitspraak laat goed zien hoe het causaal verband werkt. Een ongeval hoeft niet de enige of de belangrijkste oorzaak van uw klachten te zijn. Als het ongeval er samen met andere factoren aan heeft bijgedragen, is dat genoeg voor aansprakelijkheid. Ook als een deskundige die bijdrage als klein inschat.
Voor slachtoffers met een kwetsbare gezondheid of bestaande klachten is dat een belangrijke boodschap. Het verweer 'dat waren toch al oude klachten' komen wij in de praktijk vaak tegen. Daarmee is de zaak nog niet beslist. Wel zal zo'n voorgeschiedenis meestal terugkomen bij de vraag hoe hoog de schadevergoeding uitvalt.
De zaak laat ook zien hoeveel er afhangt van een goed medisch deskundigenonderzoek. De kantonrechter wees de vordering nog af. Pas met de aanvullende vragen aan de deskundige werd duidelijk dat het ongeval wel degelijk had meegespeeld. Het loont dus om scherp te zijn op de vragen die aan een deskundige worden voorgelegd.
Tot slot nog een praktische tip. Meld een ongeval altijd bij uw huisarts en andere behandelaars, ook als de klachten in het begin meevallen. In deze zaak gebruikte de verzekeraar juist het feit dat de timmerman het ongeval lange tijd niet had genoemd.
Heeft u vragen over een ongeval op het werk of over het causaal verband tussen een ongeval en uw klachten?
Aarzel dan niet om contact met ons op te nemen. Dat kan via het telefoonnummer boven in beeld of door een e-mailbericht te sturen naar info@jba.nl.
