In het vorige blog hebben we uitgelegd dat gevaarzettend handelen valt onder een categorie van de onrechtmatige daad, namelijk het handelen in strijd met een ongeschreven zorgvuldigheidsnorm.

Dat er sprake is van een gevaarlijke situatie betekent echter niet automatisch dat iemand aansprakelijk is als dat gevaar zich daadwerkelijk voordoet. Alleen omdat er een risico bestaat, is er nog niet meteen sprake van onrechtmatig handelen in de zin van de wet. Bij de beoordeling wordt gekeken naar alle omstandigheden van het geval. Daarbij is onder meer van belang of iemand had kunnen voorzien dat door zijn of haar handelen gevaar voor anderen zou ontstaan. Als dat zo is, kan van die persoon worden verwacht dat hij of zij passende maatregelen neemt om een ongeval te voorkomen.

Om te beoordelen of sprake is van gevaarzettend handelen heeft de Hoge Raad (de hoogste rechter van Nederland) een aantal criteria ontwikkeld. Deze worden de Kelderluik-criteria genoemd, omdat ze zijn ontstaan naar aanleiding van een zaak over een openstaand kelderluik. De criteria zijn als volgt.

Hoe groot is de kans dat iemand onoplettend of onvoorzichtig is?

Er wordt ervan uitgegaan dat mensen niet altijd even oplettend of voorzichtig zijn. Iemand kan gehaast zijn, afgeleid raken of simpelweg een moment niet goed opletten. Wie een gevaarlijke situatie creëert, moet daar rekening mee houden.

Of een situatie onrechtmatig is, hangt af van de omstandigheden. Zo kan een openstaand kelderluik in een druk café onrechtmatig zijn, terwijl dat op een afgelegen plek waar vrijwel niemand komt mogelijk anders wordt beoordeeld.

Hoe groot is de kans dat daardoor een ongeval ontstaat?

Niet iedere onoplettendheid leidt direct tot een ongeval. Daarom wordt ook gekeken hoe groot de kans was dat de onoplettendheid of onvoorzichtigheid in die specifieke situatie daadwerkelijk tot een ongeluk kon leiden.

Hoe ernstig kunnen de gevolgen zijn?

Ook als de kans op een ongeval klein is, kunnen toch veiligheidsmaatregelen nodig zijn. Daarbij speelt mee hoe ernstig de gevolgen kunnen zijn als het wél misgaat.

Denk bijvoorbeeld aan werkzaamheden op grote hoogte. De kans op een ongeval is misschien beperkt, maar de gevolgen kunnen zeer ernstig zijn. Dat is een belangrijke factor bij de beoordeling.

Hoe bezwaarlijk is het om veiligheidsmaatregelen te nemen?

Tot slot wordt gekeken of het redelijk, eenvoudig en betaalbaar is om maatregelen te nemen om een gevaarlijke situatie te voorkomen.

Denk bijvoorbeeld aan het plaatsen van een waarschuwingsbord of het afzetten van een gevaarlijke plek. Zulke maatregelen zijn vaak eenvoudig en brengen weinig kosten met zich mee. Als zij bovendien effectief zijn, mag meestal worden verwacht dat deze worden genomen.

Van zeer kostbare of ingewikkelde maatregelen kan niet altijd worden verlangd dat iemand deze treft. Ook hierbij geldt echter dat de beoordeling afhankelijk is van de eerste drie Kelderluik-criteria.

Een rechter weegt uiteindelijk alle Kelderluik-criteria in onderlinge samenhang om te beoordelen of sprake is van gevaarzettend handelen. De uitkomst hangt daarom altijd af van de specifieke omstandigheden van het geval.

Afsluiting

Heeft u vragen over gevaarzettend handelen of aansprakelijkheid? Juridisch advies kan u helpen om uw situatie beter te beoordelen. Eén van onze advocaten kan uitleggen wat uw rechten zijn en u ondersteunen bij het verhalen van uw schade. Neem gerust contact met ons op.