Een 81-jarige vrouw ligt na een hersenoperatie verward in haar ziekenhuisbed. 's Nachts vindt een verpleegkundige haar naast het bed op de grond. Een paar uur later blijkt ze een hersenbloeding te hebben. Inmiddels is ze vrijwel volledig invalide en heeft ze dag en nacht zorg nodig.
Zij en haar man weten het zeker: die val had nooit mogen gebeuren en juist die val veroorzaakte de hersenbloeding. De Rechtbank Den Haag kwam op 14 oktober 2026 tot een ander oordeel en wees alle vorderingen af. De uitspraak is op 23 oktober 2026 gepubliceerd en kunt u hier teruglezen.
Wat is er gebeurd?
Gezond was de vrouw al jaren niet. In 2018 haalde het Haaglanden Medisch Centrum (HMC) een goedaardige hersentumor bij haar weg. Elders volgden daarna nog een rug- en een heupoperatie. In 2021 kwam de tumor terug, en de klachten met hem: ze viel geregeld, had hevige pijn en verloor kracht en controle aan haar linkerkant. Ook werd epilepsie vastgesteld.
Op 14 januari 2022 werd de tumor opnieuw verwijderd. Al voor de operatie had het ziekenhuis genoteerd dat ze een verhoogd valrisico had. Daarna ging het mis. Ze raakte verward, plukte aan alles en kwam volgens de fysiotherapeut niet veilig uit de voeten. In de nacht van 16 op 17 januari, om kwart over een, stelden de artsen een delier vast: een plotselinge, ernstige verwardheid die bij ouderen na een operatie vaak optreedt.
Ruim vier uur later, om half zes, trof een verpleegkundige haar aan op de grond naast het bed. Ze was bij bewustzijn en aan haar hoofd was niets te zien. Bij de ochtendronde zagen de artsen dat ze flink achteruit was gegaan. De CT-scan die volgde, liet een hersenbloeding in de linkerhersenhelft zien. Het ziekenhuis koos ervoor af te wachten. Van een operatie om de druk in het hoofd te verlagen zag het af, vanwege haar leeftijd, haar andere aandoeningen en het matige herstel dat werd verwacht. Als meest waarschijnlijke oorzaak noteerden de artsen CAA, een aandoening waarbij bloedvaatjes in de hersenen kwetsbaar worden en kunnen gaan lekken. Bij ouderen is dat volgens het HMC de meest voorkomende oorzaak van een hersenbloeding.
Drie dagen na de val ontdekte men een blauwe plek op haar linkerheup. Een traumachirurg liet foto's maken; gebroken was er niets. Begin februari werd ze ontslagen. Vrijwel direct daarna werd ze in de Verenigde Arabische Emiraten, waar ze woont, ruim een half jaar in een ziekenhuis behandeld. Daarna volgden drie maanden revalidatie in India.
Een val waar niemand iets over zei
Wat opvalt: niemand vertelde de familie over de val. Niet toen de hersenbloeding werd ontdekt en ook niet in een gesprek drie dagen later. Haar man kreeg pas argwaan toen in april 2022 een rekening van het ziekenhuis binnenkwam waarop een traumachirurg stond. Hij vroeg het medisch dossier op en las daarin voor het eerst dat zijn vrouw uit bed was gevallen. In augustus 2022 stelde zij het HMC aansprakelijk. Het ziekenhuis en zijn verzekeraar Medirisk wezen dat af.
Wat verweet zij het ziekenhuis?
Bij de rechtbank kwam ze met drie verwijten. Het ziekenhuis wist van haar valrisico, maar deed te weinig om een val te voorkomen. Die val veroorzaakte vervolgens de hersenbloeding. En het ziekenhuis had die bloeding eerder moeten ontdekken en daarna beter moeten behandelen, waardoor ze kostbare tijd verloor.
Haar eigen medisch adviseur steunde haar daarin. De bloeding viel volgens hem precies samen met het moment waarop ze achteruitging. En die blauwe plek op haar heup wees er niet op dat ze zacht was geland. Bij de eerste tekenen van verwardheid had het ziekenhuis al moeten ingrijpen, vond hij: met medicijnen of door haar in bed vast te binden.
De adviseur van Medirisk zag het heel anders. Dat een klap op het hoofd zo'n bloeding had veroorzaakt, vond hij onwaarschijnlijk: dan verwacht je uitwendig letsel en dat was er niet. Misschien was de bloeding zelfs al de dag vóór de val begonnen. Haar man had toen al gemerkt dat ze met haar linkerarm niets meer vastpakte en nauwelijks sprak. Ook een operatie om de druk te verlagen was volgens hem geen reële optie geweest. Bij een bloeding die niet door een ongeval komt, is nooit aangetoond dat zo'n ingreep helpt.
Eerst: het wantrouwen van haar man
Haar man had sterk het gevoel dat het ziekenhuis de val in de doofpot wilde stoppen. Hij was niet ingelicht, kreeg eerst een onvolledig dossier en vond dat er dingen in stonden die niet klopten. Het ziekenhuis bood excuses aan. Dat hij niets had gehoord, was volgens het HMC een vergissing, waarschijnlijk doordat de val in de nachtdienst gebeurde. Dat er achteraf iets in het dossier was aangepast, ontkende het ziekenhuis.
De rechtbank begreep zijn boosheid en wantrouwen. Maar die vraag lag hier niet voor. Deze zaak ging niet over hoe het ziekenhuis met hem was omgegaan, maar over de vraag of het zijn vrouw goed had behandeld.
Had de val voorkomen moeten worden?
De rechtbank steekt niet onder stoelen of banken dat er iets ontbreekt. In het dossier staat wel dat haar valrisico verhoogd was, maar niet wat het ziekenhuis daaraan heeft gedaan. Ook de getuigen konden dat niet goed meer reconstrueren. Alleen: daarmee staat nog niet vast dat het ziekenhuis onzorgvuldig was.
Wat een val het zekerst had voorkomen, is fixeren of kalmerende medicatie. Maar dat hoeft niet altijd, en hier ook niet, oordeelt de rechtbank. Het zijn ingrijpende maatregelen, die juist kwetsbare ouderen kunnen schaden. De medische richtlijnen raden fixeren zelfs af, onder meer omdat het een delier kan verlengen.
Wat er wel in elk geval hoort te gebeuren: het bed in de laagste stand, met de hekken aan het voeteneind omlaag. Dat gebeurt standaard, zei het ziekenhuis, en de arts verklaarde dat het bed die nacht inderdaad laag stond. Dat dit nergens was opgeschreven, vond de rechtbank geen bezwaar. Zulke standaardmaatregelen worden volgens het ziekenhuis gewoonweg niet genoteerd. En dat de verpleegkundige het zich niet meer herinnerde, deed daar niets aan af.
De vrouw somde nog een hele reeks andere maatregelen op uit de richtlijnen en het eigen protocol van het ziekenhuis: het bed dichter bij de verpleegpost, een extra laag bed, een valmat, de familie laten waken. Maar in die richtlijnen staan zulke maatregelen als iets om te overwegen, niet als plicht. Bovendien is niet bewezen dat ze valincidenten voorkomen. Wie er een paar achterwege laat, schendt daarmee dus niet automatisch de zorgplicht.
Achteroverleunen kan een ziekenhuis daarmee niet. Hoe meer aanwijzingen dat een patiënt met valrisico zelf uit bed wil, hoe eerder extra maatregelen voor de hand liggen. Zulke aanwijzingen zag de rechtbank hier alleen niet. Een algemeen verhoogd valrisico en enige verwardheid waren te weinig. Een fout van het ziekenhuis kon de rechtbank dan ook niet vaststellen.
Kwam de bloeding door de val?
Na dat oordeel hoefde de rechtbank eigenlijk niet meer te kijken of de val de bloeding had veroorzaakt. Ze deed het toch, en ook op dit punt kreeg de vrouw geen gelijk. Aan haar hoofd was na de val niets te zien, ook niet op de CT-scan, terwijl je daarop ook bloeduitstortingen in de huid ziet. Dat wijst erop dat ze haar hoofd nergens hard heeft gestoten. En uit de blauwe plek op haar heup volgt nog niet dat ook haar hoofd de grond heeft geraakt.
Er speelde nog iets. Haar uitvalsverschijnselen zaten links in haar lichaam, en zulke klachten wijzen op een probleem in de rechterhersenhelft. De bloeding zat juist links. Haar adviseur wees op het zogenoemde coup-contrecoupeffect: bij een klap aan de ene kant raken de hersenen aan de andere kant beschadigd. Maar dat vond de rechtbank onvoldoende onderbouwd, temeer omdat niet vaststond dat haar hoofd iets had geraakt. Bovendien waren er aanwijzingen dat haar linkerkant al vóór de val verzwakt was.
Te laat ontdekt, te laat behandeld?
Dan het derde verwijt. Als CAA de oorzaak was, had het ziekenhuis de bloeding eerder moeten opmerken, vond de vrouw. In plaats van een delier vast te stellen, had men een scan moeten maken. Dan had een drukverlagende operatie nog gekund, en was de schade aan haar hersenen beperkter gebleven.
Alleen ontbrak daarvoor de medische onderbouwing. Sterker nog: uit wat haar eigen adviseur en een huisarts die haar kende op de zitting vertelden, bleek dat zo'n operatie riskant is. Dat die bij haar had moeten gebeuren, viel ook volgens hen niet zonder meer te zeggen. De adviseur van Medirisk was stellig: geen optie, gezien haar leeftijd en het ontbreken van bewijs dat het helpt. Dat het ziekenhuis bij eerdere ontdekking anders had gehandeld, stond dus allerminst vast.
Voor de weken na de ontdekking gold hetzelfde. Het ziekenhuis had volgens de vrouw een MRI moeten maken en een behandelplan moeten opstellen; de juiste zorg kreeg ze pas in het buitenland. Maar uit de stukken van het ziekenhuis daar bleek niet welke behandeling ze had gekregen en wat die had opgeleverd. Ook dit verwijt was dus onvoldoende onderbouwd.
De uitkomst
De rechtbank wees alle vorderingen af. Daarbovenop moet de vrouw de proceskosten van het ziekenhuis en Medirisk betalen.
Conclusie
'Heel verdrietig', noemt de rechtbank de val, en wie het verhaal leest, kan dat alleen maar beamen. Toch betekent een val in het ziekenhuis niet automatisch dat het ziekenhuis een fout heeft gemaakt. De vraag is steeds wat een redelijk handelende zorgverlener in die situatie had moeten doen. Richtlijnen laten daarbij vaak meer ruimte dan patiënten denken: veel maatregelen zijn iets om te overwegen, geen harde plicht.
Wie zelf met een medisch incident te maken heeft, kan uit deze uitspraak een paar dingen meenemen:
- Wat niet in het dossier staat, pakt niet vanzelf in uw voordeel uit. De rechtbank nam aan dat het bed laag stond, ook al was dat nergens genoteerd.
- Een eigen medisch adviseur is onmisbaar, maar niet altijd genoeg. Staan twee adviseurs lijnrecht tegenover elkaar, dan moet uw verhaal medisch stevig onderbouwd zijn. Anders blijft het mening tegenover mening.
- Verzamel de medische stukken, ook die uit het buitenland. Het verwijt over de behandeling na de bloeding strandde mede omdat niet duidelijk was welke zorg ze daar had gekregen en wat die had opgeleverd.
- Boosheid over de communicatie is begrijpelijk, maar geen bewijs. Dat het ziekenhuis de familie niet had ingelicht, zei de rechtbank niets over de vraag of de behandeling zelf tekortschoot.
Bij medische aansprakelijkheid staat of valt een zaak bijna altijd met de medische onderbouwing. Daarom loont het om al vóór een procedure scherp te hebben waar uw zaak op kan stranden.
Heeft u vragen over een val of ander incident in het ziekenhuis, of over medische aansprakelijkheid?
Aarzel dan niet om contact met ons op te nemen. Dat kan via het telefoonnummer boven in beeld of door een e-mailbericht te sturen naar info@jba.nl.
