Ben je als voetganger of fietser aangereden door een auto of een ander gemotoriseerd voertuig zoals een vrachtwagen, bus of motor? Dat is een ingrijpende gebeurtenis. Wij leggen graag uit welke rechten je in zo'n situatie op grond van de wet hebt.
Artikel 185 van de Wegenverkeerswet (WVW) vormt de grondslag voor de aansprakelijkheid wanneer op een openbare weg een aanrijding plaatsvindt tussen een gemotoriseerd voertuig en een persoon die niet door dat voertuig werd vervoerd. Dit artikel biedt bescherming aan zogenoemde ‘zwakke verkeersdeelnemers’, zoals voetgangers en fietsers. Als er geen sprake is van overmacht of opzet of aan opzet grenzende roekeloosheid, draagt (de verzekeraar van) het voertuig in ieder geval een deel van de schade.
Welk deel, vraag je je af. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen twee leeftijdscategorieën.
• Is de voetganger of fietser jonger dan 14 jaar? Dan moet de automobilist in principe 100% van de schade vergoeden, ook als hij geen schuld heeft aan het ongeval. Hierop geldt één uitzondering: als het kind het ongeval met opzet heeft veroorzaakt of zich bewust extreem gevaarlijk heeft gedragen (aan opzet grenzende roekeloosheid). Rechters nemen dit in de praktijk niet snel aan, al helemaal niet bij kinderen.
• Is de voetganger of fietser 14 jaar of ouder? Dan moet de automobilist minimaal 50% van de schade vergoeden. Dat geldt ook als de automobilist geen schuld heeft aan het ongeval. Als de automobilist voor meer dan 50% schuld heeft aan het ongeval, dan neemt het percentage schadevergoedingsplicht evenredig toe. Dit wordt de 50%-regel genoemd. Er zijn wel twee uitzonderingen.
1. De regel geldt niet als de voetganger of fietser het ongeval met opzet heeft veroorzaakt of bewust zeer gevaarlijk heeft gehandeld (roekeloosheid).
2. Ook geldt de regel niet als de automobilist kan bewijzen dat sprake is van overmacht. Hij moet dan aantonen dat het gedrag van de voetganger of fietser zo onwaarschijnlijk was dat hij daar geen rekening mee hoefde te houden. Rechters nemen dit in de praktijk niet snel aan.
Als conclusie geldt dat artikel 185 WVW de basis is voor aansprakelijkheid van een (verzekeraar van een) voertuig als dit voertuig betrokken is bij een ongeval met een zwakke verkeersdeelnemer zoals een voetganger of fietser. Bij kinderen jonger dan 14 jaar oud is de schadevergoedingsverplichting bijna altijd 100%. Bij kinderen ouder dan 14 jaar en bij volwassenen is die verplichting in ieder geval 50%, behalve in beperkte uitzonderingssituaties.
In een volgend blog wordt toegelicht hoe de ernst van het letsel van invloed kan zijn op de schadevergoedingsverplichting (billijkheidscorrectie).
