Veel bedrijven werken met uitzendkrachten die de Nederlandse taal niet of nauwelijks spreken. Zij krijgen bij de start een stapel documenten om te ondertekenen. Een veiligheidsreglement, een formulier voor beschermingsmiddelen, een werkinstructie. Allemaal in het Nederlands. Wat is zo'n stapel waard als er iets misgaat?
De kantonrechter in Zutphen gaf daar op 19 mei 2026 een helder antwoord op. Een schoonmaker die via een uitzendbureau werkte, raakte in een pluimveeslachterij met zijn hand in een draaiende fileermachine. Het schoonmaakbedrijf dat hem inleende, stelde dat het hem zorgvuldig had geïnstrueerd. Maar het enige document in zijn eigen taal was één A4 met pictogrammen en twee onduidelijke foto's. Dat is geen veiligheidsinstructie, oordeelt de kantonrechter. Dat de man de rest niet kon lezen, komt voor risico van het bedrijf dat hem aannam. Het schoonmaakbedrijf is aansprakelijk. De slachterij en haar verzekeraar gaan vrijuit.
De uitspraak is op 6 november 2026 gepubliceerd en kunt u hier teruglezen.
Wat is er gebeurd?
Esbro is een pluimveeslachterij in Wehl. Overdag worden er kippen geslacht. Van tien uur 's avonds tot ongeveer vijf uur 's ochtends maakt Tiels Schoonmaakbedrijf, kortweg TSB, de slachterij schoon. Dat gebeurt met hogedrukreinigers en het gaat om grote vleesverwerkende machines.
De schoonmaker in deze zaak kwam uit Syrië en sprak geen Nederlands. Hij werkte via uitzendbureau Maestro Bedrijfsdiensten. In zijn uitzendovereenkomst stond als inlener 'Esbro (TSB)'. Hij liep één dag mee met een collega. Daarna moest hij het werk zelfstandig doen.
Tijdens een nachtdienst in april ging het mis. Hij maakte een fileermachine schoon die in de schoonmaakstand draaide. Zijn linkerhand kwam in de machine terecht. Hij liep daarbij letsel aan die hand op. Hoe ernstig dat letsel is, blijkt niet uit de uitspraak.
TSB had in 2023 voor het werk bij Esbro een risico-inventarisatie en -evaluatie opgesteld. Daarin stond als uitgangspunt dat machines alleen in stilstand worden schoongemaakt. Alleen medewerkers die instructie hebben gehad, mogen een machine in de schoonmaakstand reinigen. Dat document zou in de procedure een grote rol gaan spelen.
De schoonmaker stelde TSB en Esbro aansprakelijk, samen met HDI als aansprakelijkheidsverzekeraar van Esbro. Omdat zij aansprakelijkheid afwezen, legde hij de zaak als deelgeschil aan de kantonrechter voor.
Wie is de werkgever en wie is de inlener?
Een werkgever moet zorgen voor een veilige werkplek. Lijdt een werknemer schade tijdens zijn werk, dan is de werkgever daarvoor aansprakelijk. Dat is alleen anders als hij aantoont dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan of als de schade het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer (art. 7:658 lid 2 BW).
De schoonmaker had alleen een arbeidsovereenkomst met het uitzendbureau. Maestro was dus zijn werkgever en niet TSB of Esbro. Toch laat de wet een uitzendkracht niet in de kou staan. Wie in zijn bedrijf werk laat doen door iemand met wie hij geen arbeidsovereenkomst heeft, is op dezelfde manier aansprakelijk als een werkgever (art. 7:658 lid 4 BW). Dat is de inlenersaansprakelijkheid.
De vraag was alleen wie hier de inlener was. In de uitzendovereenkomst stond 'Esbro (TSB)'. Esbro vond dat alleen TSB de inlener was. De kantonrechter geeft Esbro gelijk. Niet het papier is beslissend, maar wat er feitelijk gebeurde. TSB verricht specialistisch schoonmaakwerk dat zij volledig onder eigen regie uitvoert. Zij werkt 's nachts, als al het personeel van Esbro naar huis is. Zij doet dat met eigen mensen, eigen materialen, eigen beschermingsmiddelen en eigen werkprocessen. Esbro had met de uitvoering niets te maken. De schoonmaker was voor zijn veiligheid dus van TSB afhankelijk en niet van Esbro.
Dat is geen toevalstreffer. Mijn kantoorgenote Willemijn Schut besprak in augustus een bijna identieke zaak van de kantonrechter in Overijssel. Ook daar raakte een schoonmaker in een pluimveeslachterij met zijn hand in een fileermachine. Ook daar bleef de slachterij buiten schot, omdat het schoonmaakbedrijf de instructies gaf, het toezicht hield en de materialen leverde. Wie het werk feitelijk aanstuurt, draagt de zorgplicht.
Daarmee vallen Esbro en HDI af. Blijft over TSB.
De zorgplicht en de bewijslast
De zorgplicht van een werkgever of inlener gaat ver. Het is geen absolute garantie tegen ongevallen, maar de Hoge Raad heeft in 2008 in het Maatzorg-arrest duidelijk gemaakt dat niet snel mag worden aangenomen dat een werkgever eraan heeft voldaan. De wet eist een hoog veiligheidsniveau van de werkruimte, de machines en de organisatie van het werk. De werkgever moet bovendien toezicht houden op de naleving van zijn eigen instructies.
Belangrijk is wie wat moet bewijzen. De werknemer hoeft alleen aan te tonen dat hij tijdens zijn werk schade heeft opgelopen. Dat stond hier vast. Daarna is het aan de werkgever of inlener om aan te tonen dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan. Lukt dat niet, dan is hij aansprakelijk.
TSB nam die handschoen op. Zij voerde aan dat zij een bovengemiddelde focus op veiligheid heeft. Er is een actuele risico-inventarisatie, voor elke gevaarlijke machine bestaat een beschrijving en er zijn periodieke toolboxmeetings. Bij indiensttreding krijgt iedere medewerker een veiligheidsreglement, een basisinstructie, beschermingsmiddelen en een introductietraining. Bij trainingen zijn tolken aanwezig en de instructies zijn in meerdere talen vertaald. Nieuwe medewerkers worden grondig ingewerkt en pas na het opdoen van ervaring ingezet bij machines met draaiende delen. En de regels zijn duidelijk. Een meter afstand houden, de machine niet aanraken en geen vlees uit de machine pakken. Had de schoonmaker zich daaraan gehouden, dan was er niets gebeurd, aldus TSB.
Op papier klinkt dat als een bedrijf dat zijn zaken op orde heeft. De schoonmaker vertelde een ander verhaal.
Een A4 met pictogrammen is geen instructie
Bij zijn indiensttreding kreeg de schoonmaker één document in zijn eigen taal. Dat was een werkinstructie van één A4 met een aantal pictogrammen, een paar onduidelijke zinnen en een paar onduidelijke foto's. De andere documenten die hij moest ondertekenen, waren in het Nederlands. Een startformulier, het veiligheidsreglement en een formulier voor beschermingsmiddelen. Hij kon ze niet lezen.
De toolboxmeetings en de bijeenkomst uit 2023 waarnaar TSB verwees, hadden plaatsgevonden voordat hij bij TSB begon. Zijn inwerkperiode bestond uit één dag meelopen met een collega. Die had het niet over veiligheidsrisico's gehad en niet over afstand houden tot de machines. Daarna moest hij alleen aan de slag.
Na deze gemotiveerde betwisting lag de bal weer bij TSB. Zij moest haar stelling dat zij hem goed had geïnstrueerd, nader onderbouwen. Dat deed zij niet. De kantonrechter wijst erop dat schoonmaken in een hal vol industriële installaties op zichzelf al gevaarlijk is. Dat geldt nog sterker als die installaties in de schoonmaakstand draaien. TSB had dat risico zelf onderkend in haar risico-inventarisatie. Daarin staat dat alleen geïnstrueerde medewerkers een draaiende machine mogen schoonmaken. Op TSB rustte dus een uitdrukkelijke instructieplicht. Dat zij die was nagekomen, had zij niet onderbouwd.
Dan de taal. De meeste informatie was in het Nederlands en de schoonmaker beheerste die taal niet. Dat hij die informatie niet begreep, komt volgens de kantonrechter voor rekening en risico van TSB. Zij koos er immers zelf voor om een Syrische werknemer aan te nemen en hem bij een draaiende machine te laten werken. Een taalbarrière mag dan niet aan de werknemer worden tegengeworpen. Zeker niet als het gaat om waarschuwingen en instructies die de werkgever juist moet geven om aan zijn zorgplicht te voldoen. Op het A4 in zijn eigen taal stond weliswaar de zin '1 meter afstand', maar zonder verdere uitleg is dat onvoldoende.
Op de zitting verklaarde TSB dat zij 'ervan uitgaat' dat de collega die hem inwerkte, de veiligheidsinformatie in zijn eigen taal heeft doorgegeven. Dat zou 'ongetwijfeld zo zijn gegaan'. De kantonrechter neemt daar geen genoegen mee. Een aanname is geen onderbouwing.
TSB had ten slotte gesuggereerd dat de schoonmaker kipresten uit de machine had willen halen. Ook die stelling was betwist en niet onderbouwd. De kantonrechter gaat eraan voorbij. Van opzet of bewuste roekeloosheid is geen sprake. TSB is aansprakelijk voor alle schade die de schoonmaker door het ongeval heeft geleden en nog zal lijden.
De kosten van het deelgeschil
Een deelgeschil is een snelle procedure bij letselschade. De rechter beslist over één knelpunt, zodat partijen daarna verder kunnen onderhandelen over een regeling (art. 1019w Rv). Hier was dat knelpunt de aansprakelijkheid. Esbro, HDI en TSB vonden de zaak daar niet geschikt voor, omdat de toedracht onduidelijk zou zijn. De kantonrechter ziet dat anders. De toedracht stond voldoende vast.
De kosten van een deelgeschil komen in beginsel voor rekening van de aansprakelijke partij (art. 1019aa Rv). De advocaat van de schoonmaker had 29,5 uur gedeclareerd tegen een uurtarief van € 245. Het tarief vond de kantonrechter redelijk, het aantal uren niet. Voor een relatief overzichtelijk deelgeschil als dit is 22 uur genoeg. Daarmee komen de advocaatkosten op € 6.521,90 inclusief btw. Daar komen de kosten van de tolk van € 531,58 bij en het griffierecht van € 93. In totaal moet TSB € 7.146,48 betalen.
De veroordeling is niet uitvoerbaar bij voorraad verklaard. Dat hoeft ook niet. Tegen een beslissing in een deelgeschil staat geen rechtstreeks hoger beroep open (art. 1019bb Rv), dus er is niets om op te wachten.
Wat kunt u hiermee?
Deze uitspraak bevat drie lessen.
De eerste is voor werkgevers en inleners. Een veiligheidsbeleid dat in de kast ligt, beschermt niemand. Wat telt, is of de werknemer die aan de machine staat de instructies heeft gekregen en begrepen. Neemt u iemand aan die geen Nederlands spreekt, dan is de taalbarrière uw probleem en niet het zijne. Laat de instructies vertalen, laat ze uitleggen door iemand die de taal spreekt en leg vast dat dat is gebeurd. Een handtekening onder een Nederlands reglement zegt niets als de ondertekenaar het niet kon lezen.
De tweede les is voor opdrachtgevers die werk uitbesteden. Esbro ging vrijuit omdat zij aantoonbaar niets met de uitvoering te maken had. Het schoonmaakbedrijf werkte 's nachts, met eigen mensen en eigen middelen. Wie als opdrachtgever wel meebepaalt hoe het werk wordt gedaan, kan ook als inlener worden aangemerkt. De naam in het contract is daarbij niet beslissend. Twee kantonrechters kwamen in korte tijd tot hetzelfde oordeel over een slachterij en haar schoonmaakbedrijf. Dat is geen toeval, maar een lijn.
De derde les is voor uitzendkrachten en andere werknemers zonder vast contract. Raakt u gewond tijdens uw werk, dan hoeft u niet te bewijzen dat uw werkgever of inlener iets fout heeft gedaan. U hoeft alleen aan te tonen dat u tijdens het werk schade heeft opgelopen. Daarna is het aan het bedrijf om aan te tonen dat het zijn zorgplicht is nagekomen. Laat u niet afschepen met de mededeling dat u de regels kende.
Heeft u vragen over een arbeidsongeval of over de aansprakelijkheid van een inlener?
Aarzel dan niet om contact met ons op te nemen. Dat kan via het telefoonnummer boven in beeld of door een e-mailbericht te sturen naar info@jba.nl.
